نقش سران طوایف بلوچ در برقراری امنیت نظامی در منطقه جنوب شرق
کد مقاله : 1787-PAYDARI
نویسندگان
علیرضا روحانی قهساره *1، سید حمید امام حسینی اردکانی2، حسن میرحاج3
1مدرس دانشگاه حضرت امیر المؤمنین علیه السلام ایران
2مدرس دانشگاه
3استاد یار دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین علیه السلام
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش سران طوایف بلوچ در برقراری و تحکیم امنیت نظامی در منطقه حساس جنوب شرق ایران انجام شد. این پژوهش از آن جهت ضرورت می‌یابد که ساختار اجتماعی قبیله‌ای و رهبری سنتی، واقعیتی انکارناپذیر در این منطقه مرزی است و بی‌توجهی به آن، هرگونه راهبرد امنیتی صرفاً سخت‌افزاری را با دشواری و هزینه‌های بالا مواجه می‌سازد. چارچوب نظری تحقیق، بر پایه ادبیات امنیت پایدار، کارکردگرایی ساختاری و نقش سرمایه اجتماعی سران طوایف استوار است. روش تحقیق، از نوع توصیفی-تحلیلی (پیمایشی) و کاربردی بوده و داده‌های مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی و پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. جامعه آماری را فرماندهان و نیروهای تیپ ۱۸ الغدیر یزد با سابقه حضور عملیاتی در منطقه جنوب شرق تشکیل دادند که ۵۰ نفر از آنان به روش نمونه‌گیری هدفمند لایه‌ای انتخاب شدند. روایی پرسشنامه توسط خبرگان و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (۸۳۳/۰ برای کل پرسشنامه و ۷۴۸/۰ برای بعد نظامی) تأیید گردید. یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهد که سران طوایف بلوچ، با توجه به نفوذ سنتی و مشروعیت مردمی خود، نقش مؤثری در ابعاد مختلف امنیت نظامی، شامل: تسهیل جمع‌آوری اطلاعات محلی، افزایش کارایی عملیات‌های نظامی از طریق راهنمایی بومی، مدیریت و پیشگیری از درگیری‌های مسلحانه قبیله‌ای، کمک به امنیت مرزها و ایجاد پل اعتماد بین نیروهای نظامی و جامعه محلی ایفا می‌کنند. این نقش در شرایط همگرایی با حکومت مرکزی، به عاملی تقویت‌کننده امنیت ملی تبدیل می‌شود. در نتیجه، می‌توان اذعان داشت که توفیق هر راهبرد امنیتی در منطقه جنوب شرق، در گرو به رسمیت شناختن هوشمندانه این نهاد اجتماعی و تعامل نهادینه‌شده با شبکه رهبران طوایف، در قالب یک مشارکت راهبردی و مبتنی بر اعتماد متقابل است.
کلیدواژه ها
سران طوایف بلوچ، امنیت نظامی، جنوب شرق ایران، سیستان و بلوچستان، امنیت پایدار، راهبرد امنیت بومی.
وضعیت: پذیرفته شده