نقش امنیت ایجابی در رشد و توسعه پایدار جنوب شرق کشور با تمرکز بر استان سیستان و بلوچستان.
کد مقاله : 1750-PAYDARI (R1)
نویسندگان
محمد حسین عارف نیا *1، مسعود دارابی2، سجاد حبیبیان3
1فارغ التحصیل دکترا و پژوهشگر دانشگاه صنعتی مالک اشتر
2استادیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر
3دانشجوی دکتری منابع انسانی دانشگاه امام حسین (ع)
چکیده مقاله
امنیت به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین پیش‌شرط‌های توسعه پایدار، در ادبیات جدید امنیتی صرفاً به‌معنای فقدان تهدید و ناامنی تلقی نمی‌شود، بلکه با رویکرد «امنیت ایجابی» بر ایجاد ظرفیت‌ها، فرصت‌ها و توانمندسازی اجتماعی، اقتصادی و نهادی تأکید دارد. هدف این پژوهش، تبیین نقش امنیت ایجابی در فرآیند رشد و توسعه منطقه جنوب‌شرق کشور و بررسی ابعاد و سازوکارهای تأثیرگذاری آن بر شاخص‌های توسعه منطقه‌ای است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه‌ای و تحلیل اسناد بالادستی، گزارش‌های رسمی و مطالعات پیشین داخلی و خارجی انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تمرکز صرف بر رویکردهای سلبی و انتظامی در تأمین امنیت، نه‌تنها پاسخگوی نیازهای پیچیده مناطق کمترتوسعه‌یافته نیست، بلکه در برخی موارد می‌تواند منجر به بازتولید ناامنی و بی‌اعتمادی اجتماعی شود. در مقابل، امنیت ایجابی از طریق تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش مشارکت محلی، بهبود عدالت فضایی، توسعه زیرساخت‌های اقتصادی و ارتقای کارآمدی حکمرانی محلی، زمینه‌ساز ثبات پایدار و رشد همه‌جانبه در منطقه جنوب‌شرق کشور می‌گردد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پیوند میان امنیت ایجابی و توسعه، رابطه‌ای دوسویه و تقویت‌کننده است؛ به‌گونه‌ای که توسعه متوازن، خود به تعمیق امنیت منجر شده و امنیت ایجابی نیز بستر لازم برای تحقق توسعه پایدار را فراهم می‌سازد. در پایان، پیشنهادهایی سیاستی با تأکید بر تغییر پارادایم امنیتی، تقویت رویکردهای پیشگیرانه و مشارکت‌محور و هماهنگی میان نهادهای امنیتی و توسعه‌ای ارائه شده است.
کلیدواژه ها
امنیت ایجابی، توسعه پایدار، سرمایه اجتماعی، سیستان و بلوچستان.
وضعیت: پذیرفته شده