مدل حکمرانی نوین و تحول ساختاری جهت امنیت پایدار و پیشرفت همه‌جانبه جنوب شرق کشور
کد مقاله : 1676-PAYDARI (R1)
نویسندگان
حامد عارف پور *
بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس و مقاومت
چکیده مقاله
ممسئله اصلی این پژوهش، ناکارآمدی الگوهای حکمرانی تمرکزگرا در مواجهه با پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی، چالش‌های امنیتی و تنوع قومی مذهبی در مناطق مرزی جنوب شرق کشور است که ضرورت یک تحول ساختاری بنیادین را دوچندان می‌کند. هدف اصلی، طراحی «مدل حکمرانی نوین» برای تحقق امنیت پایدار و پیشرفت همه‌جانبه، با ابتناء بر اسناد بالادستی و مبانی عقلانیت راهبردی دینی است. روش تحقیق در این مقاله، الگوسازی نظری با رویکرد تحلیلی توصیفی است که در آن ابتدا محتوای اسناد راهبردی، برنامه هفتم توسعه و تجربه‌نگاری مأموریت‌های جهادی مورد تحلیل قرار گرفته و سپس مؤلفه‌های اثرگذار استخراج شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تحول در چهار لایه ساختاری (نهادی)، اجتماعی (فرهنگی)، فناورانه و اقتصادی، به‌ویژه از طریق راهبرد «نهادسازی مشارکتی» و ایجاد پیوند میان ساختارهای رسمی حاکمیتی و شبکه‌های غیررسمی محلی، منجر به تقویت انسجام اجتماعی و بازسازی اعتماد عمومی می‌گردد. همچنین نتایج بحث تأکید دارد که به‌کارگیری فناوری‌های هوشمند نظیر هوش مصنوعی و بلاکچین در کنار اولویت‌بخشی به توسعه دریامحور در سواحل مکران، راهکاری عملیاتی برای ارتقای تاب‌آوری منطقه، خنثی‌سازی تهدیدات جنگ ترکیبی و مقابله با پیشران‌های ناامنی ارائه می‌دهد که در نهایت مسیر پیشرفت منطقه را در افق ۱۴۱۴ هموار می‌سازد. این پژوهش با بازتعریف نقش بسیج به عنوان حلقه‌ی واسط میان حاکمیت و توده‌های مردم، الگویی را تبیین می‌کند که در آن امنیت از یک مقوله صرفاً نظامی به یک برآیندِ اجتماعیِ برخاسته از بطن جامعه تغییر ماهیت می‌دهد. در نهایت، پیشنهادهای عملیاتی این مطالعه با تمرکز بر تبدیل مرزنشینان به ذینفعان اصلی پروژه‌های کلان ملی، ضمن کاهش هزینه‌های پدافندی، ضریب نفوذ راهبردی نظام را در کریدورهای ترانزیتی جنوب شرق به‌طور چشم‌گیری ارتقا می‌بخشد.
کلیدواژه ها
حکمرانی مرزی، تحول ساختاری، امنیت پایدار، نهادسازی مشارکتی، جنوب شرق کشور، توسعه دریامحور
وضعیت: پذیرفته شده