| عوامل ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیک مؤثر بر توسعه پایدار جنوب شرق کشور و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران- نسخه اصلاح شده |
| کد مقاله : 1634-PAYDARI |
| نویسندگان |
|
علی اصغر جعفری * بنیاد حفظ آثار |
| چکیده مقاله |
| جنوبشرق ایران بهدلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خود در هممرزی با افغانستان و پاکستان و دسترسی مستقیم به دریای عمان، یکی از حساسترین مناطق کشور در پیوند میان توسعه پایدار و امنیت ملی به شمار میرود. با وجود ظرفیتهای قابلتوجهی همچون بندر چابهار، سواحل مکران و سرمایه اجتماعی قومی–مذهبی، این منطقه با چالشهایی نظیر نابرابری توسعهای، تهدیدات مرزی و رقابتهای ژئواستراتژیک مواجه است.هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش عوامل ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیک در توسعه پایدار جنوبشرق کشور و بررسی تأثیر آنها بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است. برای این منظور، از روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد آمیخته بهره گرفته شده و دادهها از طریق بررسی اسناد رسمی و پیمایش خبرگان (۵۹ نفر) با پرسشنامه ۴۵ گویهای گردآوری شده است. تحلیل عوامل در قالب مدلهای SWOT و PESTEL انجام شده است.یافتهها نشان میدهد که خبرگان، ظرفیتهای منطقه مانند جایگاه ژئواستراتژیک چابهار، همزیستی قومی–مذهبی و امکان توسعه اقتصاد دریاپایه را بهعنوان عوامل قوت و فرصت غالب ارزیابی کردهاند. در مقابل، تهدیداتی همچون قاچاق و افراطگرایی مرزی، رقابت بندر گوادر، و بحرانهای زیستمحیطی، مهمترین موانع پایداری توسعه و امنیت هستن. یافتهها همچنین تأکید میکند که توسعه انسانی و سرمایهگذاری در زیرساختهای ترانزیتی چابهار، بیشترین اثر را در کاهش تهدیدات امنیتی و ارتقای بازدارندگی ژئوپلیتیکی دارد.نتیجهگیری اصلی پژوهش آن است که امنیت پایدار در جنوبشرق تنها از طریق ترکیب سیاستهای سخت (مرزبانی هوشمند) و سیاستهای نرم (توسعه، عدالت فضایی و دیپلماسی مرزی) حاصل میشود؛ بر همین اساس، طراحی حکمرانی یکپارچه توسعه– امنیت در مکران، شرط لازم برای بهرهبرداری کامل از مزیتهای ژئواستراتژیک ایران است. |
| کلیدواژه ها |
| جنوبشرق ایران، توسعه پایدار، امنیت ملی، بندر چابهار، سواحل مکران. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
