ارزیابی ریسک در سیاست‌های امنیت محلی با رویکرد مشارکت‌جویانه: نگاه به سیستان‌ و بلوچستان
کد مقاله : 1602-PAYDARI (R2)
نویسندگان
امیرمهدی اکبری مطلق *1، بهروز بزی2، علیرضا نجفی3، محمد پاپی نژاد4
1دانشگاه ولایت ایرانشهر
2دانشگاه آزاد زاهدان
3دانشگاه جامع علوم انتظامی امین
4دانشگاه شاهد
چکیده مقاله
استان سیستان‌ و بلوچستان به‌دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، تنوع هویتی و همجواری با کشورهای افغانستان و پاکستان، یکی از پیچیده‌ترین عرصه‌های امنیتی کشور محسوب می‌شود و اعمال سیاست‌های مشارکت‌جویانه امنیت محلی در این استان، با وجود ظرفیت‌های بومی، دارای ماهیتی ریسک‌زا و چندبعدی است. این پژوهش با هدف ارزیابی نظام‌مند ریسک‌های ناشی از سیاست‌های امنیت مشارکتی در این استان انجام شده و تلاش می‌کند با تکیه بر نظریه‌های امنیت انسانی، سرمایه اجتماعی، حکمرانی شبکه‌ای و مدیریت ریسک، تصویری علمی از تهدیدات بالقوه و پیامدهای احتمالی این سیاست‌ها ارائه دهد. مطالعه حاضر با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی اکتشافی- تبیینی و به‌کارگیری تکنیک دلفی در میان ۱۵ نفر از خبرگان حوزه امنیت محلی، اجتماعی و مدیریتی، ابتدا مؤلفه‌های ریسک را در مرحله کیفی استخراج و سپس در مرحله کمی، اهمیت، احتمال وقوع و شدت پیامدهای آن‌ها را سنجش و اولویت‌بندی کرده است. نتایج نشان می‌دهد که ریسک‌هایی نظیر بی‌اعتمادی نهادی، رقابت‌های طایفه‌ای، نفوذپذیری مرزی، تهدیدات فراملی، ضعف هماهنگی نهادی و سیاسی‌شدن مشارکت در دسته ریسک‌های بحرانی قرار می‌گیرند و در صورت نبود سازوکارهای نظارتی و مدل بومی مدیریت ریسک، می‌توانند به بازتولید ناامنی و شکل‌گیری بازیگران قدرت غیررسمی در سطح محلی منجر شوند و بر این اساس، پژوهش تأکید می‌کند که موفقیت امنیت مشارکتی در این استان تنها زمانی امکان‌پذیر است که بر پایه چارچوب تنظیم‌گرانه حکمرانی ریسک، آموزش استاندارد، شفافیت نقش‌ها و نظارت چندلایه طراحی و اجرا شود. یافته‌ها علاوه بر غنای ادبیات نظری، می‌تواند مبنایی کاربردی برای تدوین راهبردهای امنیت مرزی و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی در مناطق مرزی کشور باشد.
کلیدواژه ها
ارزیابی ریسک، امنیت مشارکت‌جویانه، سیستان‌ و بلوچستان، حکمرانی شبکه‌ای، امنیت مرزی
وضعیت: پذیرفته شده