| واکاوی پیشرانها و موانع توسعه منطقهای در جنوب شرق کشور (مطالعه موردی سواحل مکران) |
| کد مقاله : 1588-PAYDARI (R1) |
| نویسندگان |
|
کاظم برهانی * پژوهشگر دانشگاه عالی دفاع ملی |
| چکیده مقاله |
| در پارادایمهای نوین آمایش سرزمین، سواحل مکران به واسطه موقعیت ژئواستراتژیک در کرانههای اقیانوسی و اشراف بر کریدورهای ترانزیتی بینالمللی، نقشی محوری در گذار به اقتصاد دریامحور و معماری نوین امنیت ملی ایفا میکند؛ با این حال، تداوم پارادوکس «محرومیت در عین ثروت» و غلبه چالشهای ساختاری، مانع از فعلیتبخشی به ظرفیتهای این پهنه شده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی دقیق پیشرانها و موانع توسعه منطقهای، از روش توصیفی-تحلیلی با ماهیت کاربردی بهره جسته و دادههای مورد نیاز را به شیوه ترکیبی اسنادی و پیمایشی با مشارکت خبرگان گردآوری نموده است. فرآیند تجزیهوتحلیل دادهها در قالب الگوریتم جامع مدیریت استراتژیک شامل تشکیل ماتریسهای ارزیابی عوامل داخلی و خارجی، تعیین موقعیت در ماتریس داخلی-خارجی، تدوین سناریوها با مدل تحلیل سوات و اولویتبندی گزینهها با تکنیک ماتریس برنامهریزی راهبردی کمی صورت پذیرفت. یافتههای پژوهش نشان میدهد که سواحل مکران با کسب امتیازات موزون فراتر از حد متوسط در ارزیابیهای محیطی و درونی، در موقعیت استراتژیک «تهاجمی» قرار دارد که دلالت بر لزوم اتخاذ رویکرد توسعهگرا جهت بهرهبرداری حداکثری از فرصتهای ژئواکونومیک دارد. نتایج حاکی از آن است که «تثبیت جایگاه منطقه به عنوان هاب ترانزیت» و «توسعه زنجیره ارزش اقتصاد آبی» به عنوان مهمترین پیشرانها و «ناکارآمدی شبکه ریلی» و «چالشهای نهادی» به عنوان کلیدیترین موانع شناسایی شدهاند. همچنین، همنشینی معنادار راهبردهای امنیتساز و فقرزدایی در رتبههای بالای اولویتبندی، مؤید آن است که توسعه در مکران، مستلزم گذار از رویکرد صرفاً عمرانی به الگویی متوازن است که در آن امنیت اجتماعی و ملاحظات زیستمحیطی همپای رشد اقتصادی مدیریت شوند. |
| کلیدواژه ها |
| توسعه منطقهای، سواحل مکران، اقتصاد دریامحور، برنامهریزی استراتژیک، ماتریس برنامهریزی راهبردی کمی، آمایش سرزمین. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
