| نقش کشت گلخانهای در توسعه پایدار منطقه سیستان و بلوچستان با در نظر گرفتن ظرفیتها و پشتوانه مردمی بسیج |
| کد مقاله : 1586-PAYDARI (R2) |
| نویسندگان |
|
بهروز حسنی *، امیرعلی بیگدلی گروه مدیریت ، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ،ایران |
| چکیده مقاله |
| کشاورزی گلخانهای به عنوان راهکاری کلیدی برای مقابله با بحرانهای آب، امنیت غذایی و اشتغال در مناطق خشک جهان شناخته میشود. استان سیستان و بلوچستان ایران، با اقلیم سخت، خشکسالیهای ممتد و نرخ بیکاری بالا، نیازمند الگویی کاربردی و بومی برای توسعه این بخش است. این پژوهش با هدف طراحی یک الگوی توسعه یکپارچه کشت گلخانهای تلفیقشده با سامانه تولید همزمان برق و حرارت برای این منطقه انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی مبتنی بر تحلیل ثانویه و سنتز نقادانه منابع معتبر علمی و تجربیات موفق جهانی (هلند، اسپانیا، چین، آمریکا و امارات) است. یافتهها در سه محور ارائه میشوند: ۱) شناسایی محصولات گلخانهای با مزیت نسبی (نظیر گوجه چری و فلفل دلمهای رنگی) با تکیه بر مقاومت به تنشهای گرمایی و شوری، ۲) تحلیل فنی-اقتصادی و زیستمحیطی استقرار سامانههای سیستم تولید همزمان برق و حرارت در گلخانههای منطقه که نشان میدهد این سامانهها ضمن تأمین پایدار انرژی، با تزریق CO₂ موجب افزایش ۲۰-۳۵ درصدی عملکرد محصول میشوند، و ۳) ارائه یک الگوی مفهومی بومی. الگوی نهایی پیشنهادی، تلفیقی هوشمند از فناوری سیستم تولید همزمان برق و حرارت مقیاسپذیر (مأخوذ از هلند)، سازههای ساده و اقلیمپسند (مأخوذ از اسپانیا و چین)، انتخاب استراتژیک محصولات باارزش (مأخوذ از هلند و آمریکا) و چارچوب حاکمیتی حمایتی و خوشهبندی (مأخوذ از چین) است. نتایج نشان میدهد اجرای این الگو در قالب یک برنامه اقدام پنجساله میتواند به ایجاد اشتغال پایدار، صرفهجویی چشمگیر در منابع آب و انرژی، و تبدیل منطقه به قطب صادراتی محصولات گلخانهای به بازارهای همجوار منجر شود. این مطالعه چارچوبی علمی-عملیاتی برای سیاستگذاران، برنامهریزان و سرمایهگذاران بخش کشاورزی ایران ارائه میدهد |
| کلیدواژه ها |
| کشت گلخانهای، تولید همزمان برق و حرارت توسعه پایدار، سیستان و بلوچستان، الگوی یکپارچه، مناطق خشک، بسیج مردمی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
