| نقش آمایش سرزمین و حکمرانی دادهمحور در ارتقاء تابآوری توسعهای جنوبشرق ایران (مطالعه موردی سواحل مکران) |
| کد مقاله : 1538-PAYDARI |
| نویسندگان |
|
علی اختیاری *، سید ابوالفضل توسلی مرکز آموزش پشتیبانی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران (مراپش) |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با تمرکز بر سه استان کرمان، هرمزگان و سیستانوبلوچستان، ظرفیتهای منطقهای جنوبشرق ایران را در چهار پیوستارِ جغرافیا، اقتصاد، فناوری و امنیت پایدار تحلیل میکند و مکران را بهمثابهی گرهِ ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک اصلی مینشاند. در سطح زیرساخت، کاستیهای مناطق ویژه و آزاد اقتصادی مرور و شکافهای حکمرانی و سرمایهگذاری تشخیص داده میشود تا مسیر گذار از حاشیهنشینی توسعهای به پیوستگی زنجیرههای ارزش ترسیم گردد. تحلیل تاریخی جایگاه مکران نشان میدهد چگونه تداومِ کمتوسعهگی با تغییر الگوی تهدید، از حاشیهروی سیاسی تا فشارهای ژئواکونومیک، همپوشانی دارد و چرا مداخلهی آمایشیِ مبتنی بر شواهد، شرط لازم برای ارتقای تابآوری منطقهای است. در حوزهی کشاورزی و امنیت منابع، الگوی آسیبپذیری اقتصادی بهواسطهی تغییرات اقلیمی و خشکسالی، بهویژه در معیشتهای وابسته به گندم در جنوب کرمان، بررسی و ضرورتِ همپیوندی آب، انرژی و غذا برای تضمین امنیت غذایی و کاهش ریسکهای سیستمی نشان داده میشود. در پیوستار امنیت پایدار مرزی، مدلسازی عوامل مؤثر بر ثبات شرقی کشور و تبیین مؤلفههای ژئوپلیتیکی مرز، اهمیت اتصالِ ظرفیتهای بندری–ترانزیتی با حکمرانی هوشمند مرز را آشکار میسازد؛ همچنین نیاز به توسعهی زیرساختهای فناوری اطلاعات برای پایش، تسهیم داده و مدیریت یکپارچه ریسک برجسته میشود. برآیندِ تحلیل، چارچوبی یکپارچه برای سیاستگذاری مبتنی بر شواهد ارائه میکند که با اتکاء به آمایش سرزمین، اقتصاد دریاپایه، سازگاری اقلیمی و حکمرانی دادهمحور، مسیر دستیابی به امنیت پایدار و رشد فراگیر در جنوبشرق ایران را تعیین مینماید. |
| کلیدواژه ها |
| سواحلِ مکران، ژئواکونومی، کریدورهای بندری و ترانزیت، اقتصادِ دریاپایه، خشکسالی و تغییراتِ اقلیمی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
