مدل‌سازی نقش شبکه بسیج در تاب‌آوری سایبری زیرساخت‌های حیاتی جنوب شرق کشور
کد مقاله : 1527-PAYDARI (R1)
نویسندگان
عبداله قهرمانی تبار *1، علیرضا مسعودی2، مهدی زارعی جلیانی3، سامان قهرمانی تبار4، محمدرضا آئینه حیدری5
1دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت ناوبری
2دانشگاه علوم دریایی امام خمینی
3داشنگاه علوم دریای امام خمینی (ره)
4دانشگاه علوم دریای امام خمینی
5دانشگاه علوم دریای امام خمینی (ره)
چکیده مقاله
در عصر حاضر، وابستگی جوامع به زیرساخت‌های دیجیتال، این ستون فقرات عملکرد ملی را به اهدافی آسیب‌پذیر در برابر حملات سایبری پیچیده و فزاینده تبدیل کرده است. رویکردهای سنتی دفاعی که عمدتاً متمرکز بر راهکارهای فنی و متمرکز هستند، در مواجهه با این تهدیدات، به ویژه در مناطق استراتژیک مانند جنوب شرق کشور با ویژگی‌های مرزی و وجود تأسیسات حیاتی، نشان داده‌اند که به تنهایی برای تضمین امنیت پایدار و تاب‌آوری کافی نیستند. این شکاف تحقیقاتی، لزوم اتکا بر سرمایه اجتماعی و ظرفیت‌های مردمی را به عنوان یک لایه دفاعی مؤثر آشکار می‌سازد. این پژوهش با هدف ارائه یک راهکار بومی و مؤثر برای ارتقای تاب‌آوری سایبری، «مدل دفاع اجتماعی-سایبری بسیج» را طراحی می‌کند. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل مفهومی و الگوسازی نظری برای پیوند دادن حوزه امنیت سایبری و مطالعات اجتماعی است. این مدل با تکیه بر مبانی نظری، ساختار منحصر به فرد شبکه بسیج را به عنوان یک ابزار استراتژیک تعریف کرده و ظرفیت‌های آن را در سه مولفه سازماندهی می‌کند: آموزش و فرهنگ‌سازی عمومی برای افزایش مقاومت، پایش و هشداردهی مردمی برای تسریع شناسایی تهدید، و مشارکت در بازیابی و کمک‌رسانی برای کاهش اثرات بحران. نتایج نشان می‌دهد این مدل، تاب‌آوری سایبری زیرساخت‌ها را به طور معناداری ارتقا می‌بخشد. این پژوهش با پیوند دادن دو حوزه مجزا، راهکاری نوآورانه و همسو با اصول اقتصاد مقاومتی ارائه می‌دهد.
کلیدواژه ها
تاب‌آوری سایبری، زیرساخت‌های حیاتی، شبکه بسیج، امنیت سایبری، دفاع اجتماعی، سرمایه اجتماعی
وضعیت: پذیرفته شده