طراحی چارچوب سرمایه‌گذاری سازمان‌های دولتی در پروژه‌های اقتصادی دریامحور: مطالعه موردی سواحل جنوب شرق ایران
کد مقاله : 1457-PAYDARI (R1)
نویسندگان
محمد احمدی بنی *1، حسن چهارمحالی2، امیرحسین شجاعی زرقانی3
1دانشجوی دکترای مالی گرایش مهندسی مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، تهران، ایران.
2استادیار، دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا، تهران، ایران.
3دانشجوی دکترای مالی گرایش مهندسی مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق(علیه‌السلام)، تهران، ایران
چکیده مقاله
اقتصاد دریا‌محور، به‌عنوان پارادایمی نوین برای توسعه پایدار، بر بهره‌برداری هوشمندانه و یکپارچه از منابع دریایی تأکید دارد و می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال، امنیت غذایی و افزایش تاب‌آوری ملی داشته باشد. با وجود برخورداری ایران از مرزهای آبی گسترده و موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز، ظرفیت‌های این حوزه کمتر از حد انتظار فعال شده است. یکی از دلایل اصلی این مسئله، فقدان چارچوبی منسجم و کارآمد برای هدایت سرمایه‌گذاری‌های دولتی و استمرار مدل سنتی تصدی‌گری است که پیامدهایی همچون پراکندگی، ناکارایی، عدم شفافیت و ضعف در جلب مشارکت بخش خصوصی را به همراه داشته است. این چالش‌ها در سواحل جنوب شرق ایران (مکران) که دارای بیشترین استعداد توسعه دریامحور هستند، شدت بیشتری دارند. این پژوهش با هدف طراحی چارچوبی علمی و عملیاتی برای مدیریت و هدایت سرمایه‌گذاری سازمان‌های دولتی در پروژه‌های اقتصاد دریا‌محور و با تمرکز بر منطقه مکران انجام شده است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل اسناد بالادستی، مطالعه تطبیقی تجارب بین‌المللی و تحلیل SWOT منطقه است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چارچوب مطلوب باید بر سه رکن اصلی استوار باشد: (۱) تدوین اصول و معیارهای شفاف، چندبعدی و کمی‌شده برای شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی پروژه‌ها مبتنی بر شاخص‌های مالی، اقتصادی-اجتماعی، امنیتی-راهبردی و زیست‌محیطی؛ (۲) ایجاد ساختار نهادی کارآمد شامل نهاد سیاست‌گذار فرابخشی، نهاد مجری تخصصی با حکمرانی شرکتی شفاف، ابزارهای مالی نوین و مکانیسم‌های تقسیم ریسک با بخش خصوصی و (۳) استقرار نظام ارزیابی، نظارت و یادگیری مستمر در کل چرخه عمر پروژه. چارچوب پیشنهادی می‌تواند زمینه‌ تبدیل مکران به یکی از کانون‌های پیشران توسعه ملی را فراهم سازد.
کلیدواژه ها
اقتصاد دریامحور، سواحل مکران، سرمایه‌گذاری دولتی، حکمرانی اقتصادی و چارچوب نهادی
وضعیت: پذیرفته شده