بررسی مدل‌های تأمین مالی برای توسعه بنادر و زیرساخت‌های دریایی در سواحل مکران
کد مقاله : 1454-PAYDARI (R1)
نویسندگان
جعفر عارفی *
پژوهشگر پژوهشکده امنیت داخلی، پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس (نخبه وظیفه)
چکیده مقاله
توسعه بنادر و زیرساخت‌های دریایی در سواحل مکران، به دلیل موقعیت ژئواستراتژیک در کریدور شمال-جنوب و دسترسی به آب‌های آزاد، نقشی حیاتی در رشد اقتصادی و دستیابی به امنیت پایدار جمهوری اسلامی ایران دارد. پروژه‌های زیرساختی این منطقه به‌طور ذاتی سرمایه‌بر و بلندمدت هستند و تأمین مالی‌پذیری آن‌ها با چالش‌های سه‌گانه‌ی جدی مواجه است؛ شامل ریسک‌های سیاسی-قانونی (مانند محدودیت‌های تحریمی و عدم اتصال به سیستم بانکی بین‌المللی)، اقتصاد کلان (نوسانات نرخ ارز و فقدان ابزارهای پوشش ریسک)، و ساختاری (ضعف زیرساخت‌های پسکرانه و اجتماعی).این مقاله با هدف بررسی جامع مدل‌ها و ابزارهای نوین تأمین مالی، با روش توصیفی-کتابخانه‌ای و بر مبنای تحلیل نظام‌مند مستندات علمی، الگوی عملیاتی خود را ارائه می‌دهد. نتایج بر لزوم انتقال ریسک از دولت به بخش خصوصی از طریق مدل‌های مشارکتی (PPP/BOT) و استفاده از ابزارهای مالی اسلامی انعطاف‌پذیر (مانند استصناع و جعاله) تأکید دارد.سهم اصلی پژوهش در ارائه الگوی پیشنهادی سه‌گانه متمرکز است: ۱. طراحی ابزار مالی نوآورانه تحت عنوان صکوک منفعت یا اوراق بهادار با پشتوانه درآمد، متکی بر جریان‌های نقدی آتی بنادر. ۲. تقویت نقش صندوق توسعه حمل و نقل به عنوان نهاد تضمین ریسک ارزی، برای ارائه تضامین ارزی مورد نیاز سرمایه‌گذاران خارجی و مقابله با ریسک‌های کلان. ۳. اصلاح قوانین و مقررات برای حذف موانع حقوقی مشارکت، و به‌کارگیری صندوق‌های وقفی برای تأمین مالی زیرساخت‌های اجتماعی مکران. این الگو، راه‌حل‌های هدفمندی را برای بهینه‌سازی تأمین مالی توسعه پایدار این منطقه استراتژیک ارائه می‌نماید.
کلیدواژه ها
سواحل مکران، تأمین مالی، تأمین مالی زیرساخت، مشارکت عمومی-خصوصی، فاینانس، صکوک
وضعیت: پذیرفته شده