نقش سرویس‌های اطلاعاتی کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در حمایت از گروه‌های تروریستی جنوب‌شرق ایران
کد مقاله : 1437-PAYDARI
نویسندگان
حسین حاج محمد خانی *1، حسین سالاری جوزم2
1ق م ج ش نزاجا
2مع اط ق م ج ش نزاجا
چکیده مقاله
در نوار مرزی جنوب‌شرق ایران، جایی که جغرافیا، قومیت و اقتصاد با مرزهای شکننده‌ امنیت گره می‌خورند، گروه‌های تروریستی و شبکه‌های مسلح غیردولتی از دهه‌ها پیش بستری مناسب برای فعالیت یافته‌اند. این پژوهش با رویکردی امنیت‌محور و تحلیل اسنادی ـ تطبیقی، نقش سرویس‌های اطلاعاتی برخی کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را در حمایت مستقیم و غیرمستقیم از این گروه‌ها بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سه متغیر اصلی شامل رقابت ژئوپلیتیکی قدرت‌های منطقه‌ای، سیاست‌های بازدارندگی تهاجمی برخی دولت‌ها، و بهره‌گیری از «نیروهای نیابتی» برای فشار بر ایران، بستر شکل‌گیری و استمرار این حمایت‌ها را فراهم کرده است. همچنین شواهد تحلیلی حاصل از مطالعات دانشگاهی، گزارش‌های مؤسسات امنیتی بین‌المللی و داده‌های رسانه‌ای معتبر نشان می‌دهد که بخشی از این سرویس‌ها از طریق تأمین مالی غیرمستقیم، ایجاد پناهگاه، تسهیل جابه‌جایی، جنگ رسانه‌ای و هدایت شبکه‌های قاچاق، نقش قابل توجهی در حفظ توان عملیاتی این گروه‌ها در استان‌های سیستان‌ و بلوچستان، کرمان و هرمزگان دارند.پژوهش حاضر علاوه‌بر واکاوی این نقش‌ها، مدل مداخله‌ای چندسطحی برای تقویت امنیت پایدار پیشنهاد می‌کند که ترکیبی از توسعه امنیتی ـ اجتماعی، تقویت اشراف اطلاعاتی، همکاری هوشمندانه با جامعه محلی، و انسجام بین‌سازمانی میان نیروهای امنیتی ـ نظامی با محوریت بسیج است. نتیجه نهایی تأکید می‌کند که مقابله با شبکه‌های تروریستی صرفاً با ابزار سخت ممکن نیست؛ بلکه نیازمند ترکیب هوشمندانه امنیت نرم، اعتمادسازی اجتماعی و مهار بازیگران خارجی است. این پژوهش تصویری واقع‌گرایانه از محیط امنیتی جنوب‌شرق ارائه می‌دهد و می‌کوشد تحلیل آن برای سیاست‌گذاران امنیتی کشور، به‌ویژه در مجموعه بسیج، کاربردی و قابل اتکا باشد.
کلیدواژه ها
سرویس‌های اطلاعاتی، گروه‌های تروریستی جنوب‌شرق، سیستان‌ و بلوچستان، کرمان، هرمزگان، امنیت ملی ایران، امنیت منطقه‌ای
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی