| تحلیل تنشهای هیدروپلیتیک در حوضه آبریز هیرمند با تاکید بر امنیت ملی |
| کد مقاله : 1432-PAYDARI |
| نویسندگان |
|
سهیل اسدی *1، افشین بکائی2 1مدیریت دانش و تولید علم، مرکز مطالعات و تحقیقات ستاد کل نداجا 2رئیس مرکز مطالعات و تحقیقات ستاد کل نداجا |
| چکیده مقاله |
| حوضه آبریز هیرمند به عنوان یک سیستم هیدروپلیتیک پیچیده، کانون تنشهای دوجانبه و تهدیدی برای امنیت ملی و توسعه پایدار در جنوب شرق ایران محسوب میشود. این پژوهش با هدف تحلیل تنشهای هیدروپلیتیکی این حوضه و شناسایی عوامل تشدیدکننده بحران آبی آن انجام شد. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و با ماهیت کاربردی است که با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) و با تکیه بر مطالعات کتابخانهای و پرسشگری از خبرگان (۲۰ نفر) به اجرا درآمد. دادهها با استفاده از روشهای تحلیل چندمعیاره و نرمافزارهای تخصصی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافتهها نشان داد مهمترین تنشهای هیدروپلیتیک ناشی از عدم پایبندی کامل به جریان حقابه و احداث سازههای انسدادی متعدد در بالادست توسط کشور و دولت افغانستان است. همچنین، تحلیل عوامل مؤثر حاکی از آن بود که احداث سازههای سد در رودهای مرزی با وزن ۰.۱۹۵ و ضعف در سیاستگذاری و مدیریت تکبعدی داخلی به ترتیب بهعنوان کلیدیترین عوامل خارجی و داخلی تشدید بحران عمل میکنند. این بحران پیامدهای گستردهای چون خشکی ۹۴ درصدی تالاب هامون، نابودی زمینهای کشاورزی، مهاجرت گسترده و افزایش ناامنی مرزی را به دنبال داشته است. بنابراین حل این بحران نیازمند تحول در دیپلماسی آب با تأکید بر مکانیزمهای نظارتی قویتر و بازتعریف مدیریت داخلی بر اساس رویکرد اکوسیستممحور و حکمرانی یکپارچه است. |
| کلیدواژه ها |
| هیدروپلیتیک، حوضه آبریز هیرمند، توسعه پایدار، امنیت ملی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
