| تحلیل ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک جنوب شرق ایران با رویکرد GIS در توسعه پایدار و امنیت ملی |
| کد مقاله : 1417-PAYDARI (R1) |
| نویسندگان |
|
حنانه رضایی * کارمند ایثارگر رسمی قطعی سازمان بنادرو دریانوردی |
| چکیده مقاله |
| جنوب شرق ایران با موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک ویژه، بهعنوان دروازه ایران به اقیانوس هند و پل ارتباطی میان آسیای مرکزی و آبهای آزاد، نقش کلیدی در توسعه ملی و امنیت پایدار کشور ایفا میکند. با وجود ظرفیتهای اقتصادی و ترانزیتی قابل توجه، این منطقه با چالشهایی چون محرومیت تاریخی، کمبود زیرساختها، تهدیدات مرزی و نابرابریهای اجتماعی مواجه است. این مطالعه با هدف تحلیل عوامل ژئوپلیتیک، ژئواستراتژیک و فناوریهای مکانی مؤثر بر توسعه و امنیت پایدار جنوب شرق ایران، با تأکید بر کاربرد سیستمهای اطلاعات جغرافیایی (GIS) طراحی شده است. پژوهش حاضر از رویکرد تلفیقی کیفی-کمی بهره میگیرد؛ تحلیل کیفی شامل بررسی ادبیات، اسناد و مصاحبه با کارشناسان و تحلیل کمی با استفاده از دادههای مکانی و ابزارهای GIS برای مدلسازی پراکنش تهدیدات، شناسایی مناطق حساس و اولویتبندی توسعهای انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که بندر چابهار و مسیرهای ترانزیتی شرق کشور بهعنوان هسته توسعه اقتصادی و امنیتی نقش تعیینکننده دارند، در حالی که مناطق مرزی محروم و بخشهای شرقی استانها به دلیل کمبود زیرساختها و تمرکز تهدیدات، نیازمند برنامهریزی هدفمند هستند. تحلیل GIS امکان شناسایی مناطق آسیبپذیر، پایش منابع و زیرساختها، و اولویتبندی سیاستهای توسعهای را فراهم کرده و ابزار مؤثری برای ارتقای تابآوری منطقهای و امنیت ملی محسوب میشود. این مطالعه تأکید میکند که ادغام دادههای ژئوپلیتیکی و تحلیلهای مکانی، چارچوبی علمی و کاربردی برای تصمیمگیری در زمینه توسعه پایدار و امنیت منطقهای ارائه میدهد و میتواند بهعنوان مدل راهبردی برای سایر مناطق استراتژیک کشور مورد استفاده قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| جنوب شرق ایران، ژئوپلیتیک، ژئواستراتژی، توسعه پایدار، امنیت ملی، GIS، فناوریهای مکانی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
