نقش آفرینی زنان و خانواده در تامین امنیت و توسعه پایدار جنوب شرق ایران
کد مقاله : 1411-PAYDARI (R2)
نویسندگان
سیده عاطفه میرمجیدی *
پژوهشگر دانشکده حضرت زینب(سلام‌الله‌علیها)، تهران، ایران
چکیده مقاله
جنوب شرق ایران، به‌ویژه استان سیستان و بلوچستان، با چالش‌های چندلایه‌ای در حوزه‌های امنیتی، اجتماعی و توسعه‌ای مواجه است. در حالی که اغلب مطالعات پیشین تمرکز خود را بر عوامل ژئوپلیتیکی، اقتصادی، قومی و مرزی معطوف کرده‌اند، نقش نهاد خانواده و به‌ویژه زنان به‌عنوان کنشگران فرهنگی، تربیتی و اجتماعی در فرآیند امنیت‌سازی و توسعه پایدار کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این در حالی است که خانواده، به‌عنوان بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی، و زنان، به‌عنوان محور تربیت و انسجام، می‌توانند نقشی کلیدی در ارتقاء تاب‌آوری اجتماعی، کاهش آسیب‌های فرهنگی، پیشگیری از افراط‌گرایی و تقویت همبستگی قومی ایفا کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل نقش زنان و خانواده در ارتقاء امنیت اجتماعی و توسعه فرهنگی منطقه، با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای مصاحبه‌های رسمی با کنشگران و مسئولان محلی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که زنان در جنوب شرق ایران، به‌ویژه در بستر خانواده، در حوزه‌هایی چون آموزش غیررسمی، انتقال ارزش‌های فرهنگی، میانجی‌گری در تعارضات قومی، مشارکت در فعالیت‌های مدنی، ایجاد شبکه‌های حمایتی محلی و تقویت سرمایه اجتماعی، نقش فعالی دارند. با این حال، موانع متعددی چون محدودیت‌های فرهنگی، ضعف حمایت نهادی، فقر اقتصادی و کم‌توجهی سیاست‌گذاران به ظرفیت‌های بومی، مانع از بهره‌برداری کامل از این ظرفیت‌های بالقوه شده است. پژوهش با ارائه راهکارهایی در زمینه توانمندسازی زنان، تقویت نهادهای محلی، ارتقاء سواد فرهنگی، بازنگری در سیاست‌های توسعه‌ای و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی، بر ضرورت توجه به نقش زنان و خانواده در تحقق امنیت و توسعه پایدار در جنوب شرق کشور و به طورخاص استان سیستان و بلوچستان تأکید می‌کند.
کلیدواژه ها
امنیت، جنوب‌شرق، زنان، خانواده، توسعه، توسعه پایدار
وضعیت: پذیرفته شده