نقش اقوام، مذاهب و ظرفیت‌های همگرا در توسعه امنیت مرزهای جنوب شرقی ایران (با تأکید بر قوم بلوچ)
کد مقاله : 1388-PAYDARI (R1)
نویسندگان
علیرضا حیدرنژاد *1، فاطمه فولادی منصوری2، محسن صوفی زمرد3
1عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی
2دانشجو
3عضو هیئت علمی دانشگاه
چکیده مقاله
مقدمه و هدف: امنیت مناطق مرزی، به‌ویژه در جنوب شرق کشور به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خاص، همواره با تهدیدات امنیتی مواجه بوده است. هدف این پژوهش، بررسی نقش اقوام، مذاهب و ظرفیت‌های همگرا (با تأکید بر قوم بلوچ) در توسعه امنیت پایدار مرزهای جنوب شرقی ایران بود. فرض اصلی بر تأثیر معنادار قوم بلوچ بر امنیت پایدار استوار بود.
روش تحقیق: این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و هدف کاربردی انجام شد. داده‌ها از طریق پیمایش میدانی با ابزار پرسش‌نامه محقق‌ساخته (مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای) و تکمیل آن با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با نخبگان محلی جمع‌آوری گردید. نمونه‌گیری با روش هدفمند در قسمت کیفی و تصادفی ساده در قسمت کمی صورت پذیرفته و حجم نمونه نهایی با استفاده از جدول مورگان برای تحلیل آماری 120 نفر از کارکنان نظامی و امنیتی فعال در منطقه و مقامات رسمی و نخبگان بومی (سران طوایف و روحانیون) تعیین شده است. ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۰۳، اعتبار ابزار را تأیید کرد.
یافته‌ها: نتایج آزمون آماری نشان داد که تمامی فرضیات فرعی تأیید شدند. در میان مؤلفه‌ها، نقش فرهنگی (میانگین 4.47) بالاترین میانگین و تأثیرگذاری را داشته و سپس ابعاد امنیتی، اجتماعی و سیاسی قرار گرفتند. رابطه معناداری میان معیشت، مشارکت سیاسی/اجتماعی قوم بلوچ و ایجاد امنیت در مرزها مشاهده شد.
نتیجه‌گیری: قوم بلوچ یک شریک امنیتی حیاتی در کنترل تهدیدات مرزی است. امنیت پایدار در این منطقه در گرو تقویت زیرساخت‌های فرهنگی و اعتمادسازی متقابل است. شکاف اصلی در بعد سیاسی، نیازمند تقویت سازوکارهای مشارکت محلی در سطوح تصمیم‌گیری است تا از ظرفیت‌های همگرای بومی به‌طور کامل در راستای توسعه امنیت بهره‌برداری گردد.
کلیدواژه ها
اقوام و مذاهب، توسعه، امنیت، مرزهای جنوب شرق، - قوم بلوچ
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی