ارائه مدل تلفیقی توسعه زیرساخت و حفاظت از دارایی‌های ملی در سیستان و بلوچستان بر پایه مشارکت بسیجی و ظرفیت‌های جهادی
کد مقاله : 1339-PAYDARI (R1)
نویسندگان
امیرمهدی اکبری مطلق *1، بهروز بزی2، علیرضا نجفی3، محمد پاپی نژاد4
1دانشگاه ولایت ایرانشهر
2دانشگاه آزاد زاهدان
3دانشگاه انتظامی امین
4دانشگاه شاهد
چکیده مقاله
استان سیستان و بلوچستان، به‌عنوان یکی از راهبردی‌ترین پهنه‌های ژئواستراتژیک ایران، دارای مجموعه‌ای گسترده از دارایی‌های ملی شامل بندر چابهار، کریدورهای ترانزیتی، مرزهای تجاری، منابع طبیعی و ظرفیت‌های اجتماعی- فرهنگی است؛ بااین‌حال، فرسودگی زیرساخت‌ها، تهدیدات مرزی، ضعف حکمرانی، ناهماهنگی نهادی و شکنندگی محیطی موجب شده است این دارایی‌ها از جایگاه واقعی خود در توسعه ملی فاصله بگیرند. پژوهش حاضر با هدف پرکردن این شکاف، به ارائه یک مدل تلفیقی توسعه زیرساخت و حفاظت از دارایی‌های ملی با اتکا بر ظرفیت‌های جهادی- بسیجی و سازوکارهای رسمی برنامه‌ریزی پرداخته است. روش تحقیق به‌صورت ترکیبی (کیفی- کمی) طراحی شد؛ در مرحله کیفی با بهره‌گیری از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، تحلیل اسناد و چک‌لیست ارزیابی دارایی‌ها، ۱۸ مؤلفه اصلی شناسایی گردید. سپس این مؤلفه‌ها در سه دور دلفی با مشارکت ۱۰ خبره حوزه‌های زیرساخت، پدافند غیرعامل، GIS، حکمرانی و بسیج سازندگی اعتبارسنجی شد و بر اساس شاخص‌های CVR و CVI و ضریب توافق کندال، ۱۴ مؤلفه نهایی تثبیت شد در ادامه، با استفاده از رویکرد مدل‌سازی ساختاری تلفیقی یک مدل چهارلایه شامل: دارایی‌های ملی، ریسک و تهدید، ظرفیت بسیج و حکمرانی منطقه‌ای طراحی گردید. نتایج نشان می‌دهد که ادغام نظام‌یافته ظرفیت مهندسی و اجتماعی بسیج با سازوکارهای رسمی توسعه، همراه با ارزش‌گذاری مکانی دارایی‌ها و مدیریت ریسک مبتنی بر GIS ، می‌تواند منجر به کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها، افزایش تاب‌آوری سرزمینی، هماهنگی نهادی و ارتقای امنیت پایدار در استان شود. مدل ارائه‌شده، یک الگوی بومی، داده‌محور و قابل تعمیم به سایر مناطق راهبردی کشور است و می‌تواند مبنای تصمیم‌سازی برای طرح‌های کلان زیرساختی و حفاظت از دارایی‌های ملی قرار گیرد.
کلیدواژه ها
دارایی‌های ملی، توسعه زیرساخت، بسیج، تاب‌آوری سرزمینی، حکمرانی ترکیبی، سیستان و بلوچستان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی