| نقش نیروی بسیج در تابآوری زیرساختهای حیاتی مناطق مرزی جنوب شرق ایران: ارائه یک مدل راهبردی |
| کد مقاله : 1317-PAYDARI (R4) |
| نویسندگان |
|
Ali Alizadeh * Teacher |
| چکیده مقاله |
| مناطق مرزی جنوب شرق ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی حساس، داشتن مرزهای گسترده با کشورهای پاکستان و افغانستان، و استقرار شریانهای حیاتی ملی در معرض تهدیدات امنیتی متنوعی از جمله قاچاق، تروریسم و ناامنیهای مرزی قرار دارند. این عوامل، آسیبپذیری این مناطق را افزایش داده و لزوم توجه به مقوله «تابآوری زیرساختهای حیاتی» را به یک ضرورت راهبردی تبدیل کرده است. این پژوهش با هدف واکاوی نقش بی بدیل نیروی بسیج به عنوان یک نهاد مردمی-امنیتی با قابلیتهای منحصربهفرد، در تقویت این تابآوری انجام شده است. یافتههای مطالعه مؤید آن است که بسیج با تکیه بر سه مزیت اصلی خود یعنی سرمایه اجتماعی ساختاریافته (شبکه عظیم مردمی)، شناخت عمیق بومی (آگاهی از جغرافیا، فرهنگ و روابط محلی) و چابکی عملیاتی. میتواند در تمام فازهای چرخه مدیریت بحران ایفای نقش کند. این نقشآفرینی در قالب مأموریتهایی نظیر پایش و شناسایی تهدیدات توسط دیدهبانان محلی، مشارکت در حفاظت فیزیکی هوشمند از تأسیسات، آموزشهای جامعهمحور برای مقابله با بحران، ارائه پشتیبانی لجستیکی سریع، و کمک به بازسازی پس از حادثه متبلور میشود. در راستای عملیاتیسازی این ظرفیت، پژوهش حاضر یک مدل راهبردی کاربردی ارائه میدهد که بر چهار محور کلان استوار است: ۱. تدوین سازوکار هماهنگی نهادی پایدار بین بسیج و سایر نهادهای مسئول. ۲. توانمندسازی تخصصی و هدفمند نیروهای بسیج محلی متناسب با تهدیدات خاص منطقه. ۳. تجهیز پایگاههای بسیج به سامانههای نوین نظارتی، ارتباطی و تشخیص سریع برای افزایش آگاهی موقعیتی. ۴. اجرای دورهای مانورهای مشترک سناریومحور با مشارکت سایر دستگاهها برای ارزیابی و بهبود آمادگی. اجرای این مدل یکپارچه میتواند سهم قابل توجهی در کاهش آسیبپذیری، تضمین تداوم خدمات حیاتی و در نهایت تحکیم امنیت ملی پایدار در مرزهای حساس جنوب شرق کشور داشته باشد. |
| کلیدواژه ها |
| مناطق مرزی جنوب شرق ایران، تابآوری زیرساختهای حیاتی، نیروی بسیج، مدیریت بحران، امنیت ملی، سرمایه اجتماعی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
