تحلیل تآثیر تهدیدات امنیتی غیر سنتی و تعاملات فرامرزی بر امنیت پایدار در جنوب شرق ایران: نقش دیپلماسی منطقه‌ای و توسعه زیرساخت‌های نرم
کد مقاله : 1316-PAYDARI (R3)
نویسندگان
علی رحیمی پور *1، امیر حسین نعمتی2
1کارشناس ارشد روابط بین‌الملل و کارشناس ارشد مدیریت دفاعی، مدرس دانشگاه، ، دانشگاه امام علی ع، تهران، ایران
2دکتری روابط بین الملل ،هیئت علمی دانشگاه امام علی ع ،تهران، ایران
چکیده مقاله
امنیت پایدار در جنوب شرق ایران به‌عنوان منطقه‌ای با ویژگی‌های ژئوپلیتیکی منحصربه‌فرد و آسیب‌پذیری‌های اجتماعی-اقتصادی، تحت تآثیر فزاینده تهدیدات غیر سنتی و تعاملات فرامرزی قرارگرفته است. این پژوهش باهدف تحلیل تآثیر متغیرهای فقر، قاچاق مواد مخدر، بحران آب و مهاجرت اجباری بر امنیت پایدار و تبیین نقش دیپلماسی منطقه‌ای و توسعه زیرساخت‌های نرم، به ارائه راهبردهای چندبعدی برای مدیریت چالش‌های امنیتی منطقه می‌پردازد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مطالعه اسناد و مدارک و داده های معتبر، بررسی‌های میدانی و گزارش‌های منتشرشده سازمان‌های بین‌المللی گردآوری و تحلیل‌شده‌اند.
یافته‌ها تحقیق نشان می‌دهد تهدیدات غیر سنتی در این منطقه ماهیتی درهم‌تنیده داشته است و با چالش‌های ساختاری عمیق ازجمله فقر گسترده، نابرابری منطقه‌ای در هر دو سوی مرزهای ایران، بی‌ثباتی اقتصادی و ناکارآمدی نهادی ارتباط مستقیم دارند. بحران آب در حوضه هیرمند و ناهماهنگی در مدیریت منابع مشترک آبی، به مهاجرت‌های اجباری، تشدید تنش‌های قومی و نارضایتی‌های اجتماعی دامن زده است. همچنین تحلیل تعاملات فرامرزی نشان می‌دهد که همکاری‌های سه‌جانبه ایران با افغانستان و پاکستان در حوزه‌های مبارزه با قاچاق و مدیریت منابع آب، از ظرفیت قابل‌توجهی برای تقویت ثبات منطقه‌ای برخوردار است.
در بعد راهبردی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های نرم شامل آموزش، سلامت و اشتغال‌زایی، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش آسیب‌پذیری‌های امنیتی و افزایش تاب‌آوری اجتماعی جوامع مرزی دارد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که تحقق امنیت پایدار در جنوب شرق ایران مستلزم اتخاذ رویکردی تلفیقی با محوریت قدرت نرم، تعاملات منطقه‌ای و توسعه انسانی است و درنهایت ایجاد سازوکار امنیتی سه‌جانبه با تمرکز بر مدیریت آب، مبارزه با مواد مخدر و توسعه برنامه‌های زیرساختی را پیشنهاد می‌دهد.
کلیدواژه ها
امنیت پایدار، تهدیدات غیر سنتی ، تعاملات فرامرزی، دیپلماسی منطقه‌ای، زیرساخت‌های نرم، جنوب شرق ایران
وضعیت: پذیرفته شده