الگوی دیپلماسی مرزی جمهوری اسلامی ایران در مدیریت بحران‌های مرزی جنوب شرق کشور
کد مقاله : 1308-PAYDARI (R1)
نویسندگان
احمدعلی گودرزی1، جواد کیانی *2، ابراهیم برزگرمقدم3، حمید خزایی4
1استادیار، دانشکده فرماندهی و ستاد، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران،
2استادیار گروه مرزبانی دانشگاه جامع علوم انتظامی امین
3دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم و فنون مرزبانی، دانشکده امنیت و مرز، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران،
4مدرس، دانشکده امنیت و مرز، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران
چکیده مقاله
زمینه و هدف: مرزهای جنوب شرقی جمهوری اسلامی ایران به دلیل شرایط خاص جغرافیایی، فرهنگی-اجتماعی و سیاسی، همواره در معرض بحران‌های متعدد امنیتی، سیاسی، اقتصادی و زیست‌محیطی بوده‌اند. پیشگیری و مقابله با این بحران‌ها، مدیریت یکپارچه و هوشمندانه‌ای را می‌طلبد که مستلزم در پیش گرفتن رویکردی دیپلماتیک و چندبعدی است. پژوهش حاضر باهدف شناسایی سازوکارهای دیپلماسی امنیتی-انتظامی مرزی جمهوری اسلامی ایران در مدیریت بحران‌های مرزی انجام‌شده است. این تحقیق به دنبال آن است تا با ترسیم نقشه‌ای جامع، مؤلفه‌های کلیدی این الگو را در ابعاد مختلف استخراج و تبیین نماید تا از این رهگذر، چارچوبی راهبردی برای ارتقای اثربخشی دیپلماسی مرزی ایران ارائه دهد.
روش: روش تحقیق ازنظر هدف، کاربردی و از منظر نحوه اجرا و نوع داده‌ها، کیفی مبتنی بر تحلیل مضمون حاصل از مصاحبه بود. جامعه مشارکت‌کننده در تحقیق مجموعاً 16 نفر بود. روش گردآوری اطلاعات «مصاحبه نیمه ساختارمند» بود. برای حصول اطمینان از روایی پژوهش از روش‌های پایایی باز آزمون و پایایی توافق بین دو کدگذار (توافق درون موضوعی) استفاده شد. روش تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها مبتنی بر شیوه تحلیل مضمون (کدگذاری پایه‌ای، سازمان‌یافته و فراگیر) بوده است.
یافته‌ها: مضمون فراگیر «دیپلماسی مرزی» با 30 مضمون پایه و 4 مضمون سازمان‌دهنده بود. این مضامین سازمان دهنده تحت عناوین مضمون سازمان دهنده «سیاست‌های بازدارندگی» با 6 مضمون پایه، «واپایش هوشمند» با 4 مضمون پایه، «همکاری‌های امنیتی انتظامی فرامرزی» 15مضمون پایه و مضمون سازمان دهنده «مهار تهدیدات قوم گرایانه» با 5 مضمون پایه بود.
نتیجه‌گیری: این پژوهش مؤید آن است که مدیریت کارآمد بحران‌های مرزی، مستلزم تعامل هماهنگ و یکپارچه این ابعاد و به‌کارگیری راهبردهای ترکیبی در سطوح مختلف است. در این سازوکار، گذار از رویکرد صرفاً امنیتی به رویکردی توسعه‌محور و مشارکت‌جو، از جمله کلیدهای اسامی تبدیل مرزها از کانون تهدید به کانون همکاری و توسعه متوازن به شمار می‌آید.
کلیدواژه ها
دیپلماسی مرزی، بحران‌های مرزی، مرزبانی، جنوب شرق، مدیریت بحران
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی