نقش سیستم‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی (ICT) در تحلیل و مدیریت عوامل ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی جنوب شرق ایران

کد مقاله : 1305-PAYDARI (R1)

نویسندگان

امید صادقی * نزاجا

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش سیستم‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی (ICT) در تحلیل و مدیریت عوامل ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی منطقه جنوب شرق ایران، به منظور تقویت توسعه همه‌جانبه و امنیت پایدار، انجام شده است. این مطالعه بر اساس رویکرد ترکیبی کیفی و کمی صورت گرفته است. در بخش کیفی، جامعه آماری شامل ۱۲ کارشناس برجسته حوزه ژئوپلیتیک و امنیت در استان‌های سیستان و بلوچستان و هرمزگان بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق (تا دستیابی به اشباع نظری) مورد بررسی قرار گرفتند. در بخش کمی پژوهش حاضر، جامعه آماری ۱۸۰ سیاست‌گذار و کارشناس مسائل استراتژیک در منطقه تشکیل‌دهنده بود و با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، حجم نمونه ۱۲۵ نفر (بر اساس فرمول مورگان) انتخاب شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامه محقق‌ساخته (با روایی محتوایی تأییدشده توسط پانل کارشناسان و پایایی آلفای کرونباخ ۰.۸۶) و مصاحبه‌های ضبط‌شده بود. تحلیل داده‌های کیفی این پژوهش با نرم‌افزار MAXQDA و روش تحلیل محتوا انجام شد، در حالی که داده‌های کمی با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های همبستگی اسپیرمن و مدل SWOT پردازش گردید. یافته‌های کیفی بر تم‌های اصلی مانند "نظارت دیجیتال بر مرزهای پاکستان" و "دیپلماسی سایبری در سواحل مکران" تأکید دارد. نتایج کمی نشان‌دهنده همبستگی مثبت و معنادار بین کاربرد ICT و کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی (r=۰.۵۹، p<۰.۰۱) و تقویت همگرایی قومی-مذهبی (تا ۳۲ درصد بر اساس شاخص‌های SWOT) است. این پژوهش خلأ ادبیات موجود در پیوند فناوری‌های نوین با عوامل ژئواستراتژیکی را پر کرده و بر ضرورت راهبردهای دیجیتال برای مدیریت رقابت‌های منطقه‌ای (مانند بندر چابهار) تأکید می‌ورزد.

کلیدواژه ها

سیستم‌های اطلاعاتی و ارتباطی، عوامل ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیک، توسعه همه‌جانبه، امنیت پایدار، جنوب شرق ایران.

وضعیت: پذیرفته شده