| بررسی موقعیت تجاری بندر تیز در سدههای میانی در اقیانوس هند |
| کد مقاله : 1214-PAYDARI (R2) |
| نویسندگان |
|
جمال پیره مرد شتربان * دانشجوی مقطع دکتری رشته تاریخ، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران. |
| چکیده مقاله |
| چکیده: منطقه مکران از ایالات پهناور ایرانزمین در نواحی جنوب خاوری به شمار میآید که بهرغم اهمیت آن در تاریخ تحولات اقتصادی و اجتماعی ایران، کمتر بدان پرداخته شده است. بخشی از این اهمیت ناظر به جایگاه تجاری این منطقه و به ویژه کانونهای تجاری آن (به ویژه بندر «تیز») در توسعه بازرگانی دریایی در سدههای میانه است. در واقع خطّه مکران و شهرهای آن که نقش میانجی را میان خلیج فارس در غرب، دریای عمّان در مرکز و اقیانوس هند در شرق ایفا میکردند، از فعّالترین کانونهای تبادلات تجاری و اقتصادی در تاریخِ ایرانِ سدههای میانه به شمار میآمدند. با این حال، بندرهای ایران هیچگاه به صورت یک باره رونق نگرفتهاند و دوره شکوفایی اقتصادی و تجاری آنها معمولاً در برهههای خاصی و معلول شرایط و علّتهای خاصی بوده است. در این پژوهش کوشش خواهد شد تا با بهرهگیری از روش پژوهش کیفی (توصیفی تاریخی) و اتّخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی، به این پرسش پاسخ داده شود که بندرِ تیز مکران در چه دورهای و تحت چه شرایطی شکوفا شد؟ همچنین بندر تیز مکران در سدههای میانه چه موقعیتی در تبادلات تجاری و اقتصادی اقیانوس هند داشت؟ رویهمرفته از ارزیابی منابع و شواهد تاریخی چنین برمیآید که بندر تیز مکران پس از افول بندرهای باستانی سیراف و صحار، در سدههای پنجم و ششم هجری/یازدهم و دوازدهم میلادی و با حمایت دودمانهای محلی حاکم بر کرمان (به ویژه سلجوقیان) رونق یافت و پس از نزدیک به دو سده شکوفایی، سرانجام به سبب آشفتگیهای رخ داده در ایالت کرمان، از رونق افتاد و موقعیت خود را به بنادر دیگری چون «کیش» و «هرموز» داد. |
| کلیدواژه ها |
| مکران، بندر «تیز»، اقیانوس هند، تجارت دریایی، فراز و فرود کانونهای تجاری. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
