حکمرانی چندسطحی و عدالت اجتماعی در مدیریت منابع آب: تحلیل تاب‌آوری اجتماعی-اکولوژیکی جوامع جنوب شرق کشور ایرن
کد مقاله : 1202-PAYDARI (R1)
نویسندگان
علی رضا وفایی پور *
نزاجا گروه 455 مهندسی رزمی
چکیده مقاله
مدیریت منابع آب در منطقه جنوب شرق کشور ایران با چالش‌های پیچیده‌ای از جمله کمبود منابع، تغییرات اقلیمی و نابرابری‌های اجتماعی مواجه است که پیامدهای مستقیم بر توسعه پایدار و امنیت منطقه‌ای دارد. این مطالعه نقش حکمرانی چندسطحی در ارتقای عدالت اجتماعی و تقویت تاب‌آوری اجتماعی-اکولوژیکی جوامع محلی را بررسی می‌کند. چارچوب نظری تحقیق ترکیبی از نظریه‌های حکمرانی چندسطحی، عدالت اجتماعی توزیعی و تاب‌آوری اجتماعی-اکولوژیکی است که امکان تحلیل همزمان ابعاد نهادی، اجتماعی و محیطی را فراهم می‌سازد. روش پژوهش کیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مسئولان محلی، اعضای شوراها و فعالان اجتماعی و نیز تحلیل اسناد رسمی و غیررسمی جمع‌آوری شده است و طرح مسئله اصلی این پژوهش بر این مبنا استوار است که مدیریت منابع آب در جنوب شرق کشور در شرایط فعلی با سه مشکل عمده مواجه است: فقدان هماهنگی نهادی میان سطوح ملی، استانی و محلی؛ نابرابری در دسترسی به منابع؛ و ضعف سازوکارهای مشارکت اجتماعی در تصمیم‌گیری و مدیریت محلی.
پژوهش حاضر نشان می‌دهد که فقدان هماهنگی میان نهادهای ملی، استانی و محلی و توزیع ناعادلانه منابع، نابرابری‌های اجتماعی را تشدید و تاب‌آوری جوامع در مواجهه با بحران‌های آب را کاهش داده است. در مقابل، مشارکت فعال جوامع محلی و شبکه‌های اجتماعی محلی نقش مؤثری در کاهش آسیب‌پذیری و تقویت ظرفیت‌های تطبیقی داشته است. نتایج مطالعه بر ضرورت بازطراحی سیاست‌های مدیریت منابع آب با تمرکز بر عدالت اجتماعی، هماهنگی نهادی و توانمندسازی جوامع محلی تأکید دارد و می‌تواند راهنمای سیاستگذاران و برنامه‌ریزان توسعه برای ارتقای امنیت پایدار و توسعه جامع منطقه باشد.
کلیدواژه ها
عدالت اجتماعی. بحران آب. تاب‌آوری اجتماعی – اکولوژیک. جنوب شرق ایران
وضعیت: پذیرفته شده