بسیج اجتماعی و مردم‌محوری در تحقق پیشرفت و امنیت منطقه‌ای جنوب شرق کشور (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان)
کد مقاله : 1183-PAYDARI (R1)
نویسندگان
علی مرادی بهمئی *
عضو هیئت علمی
چکیده مقاله
استان سیستان و بلوچستان به دلیل موقعیت راهبردی و فرهنگی خود، همواره در مرکز توجه سیاست‌های توسعه و امنیت جمهوری اسلامی ایران بوده است. با وجود پیشرفت‌های اخیر در زیرساخت‌ها و خدمات عمومی، تداوم محرومیت تاریخی و برخی آسیب‌های اجتماعی، نیاز به بازنگری در الگوهای سنتی توسعه و امنیت را نشان می‌دهد. در این میان، بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردم‌محوری و بسیج اجتماعی، می‌تواند راهی مؤثر برای تحقق پیشرفت و امنیت پایدار در این منطقه باشد. این مقاله با هدف واکاوی نقش بسیج اجتماعی و مشارکت مردمی در شکل‌دهی به توسعه و امنیت جنوب شرق کشور، به روش کیفی و با رویکرد مطالعه موردی در استان سیستان و بلوچستان انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 10 نفر از فعالان بسیجی گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون بررسی شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نهاد بسیج در این استان، فراتر از نقش نظامی، به‌مثابه یک شبکه اجتماعی فعال در عرصه‌های فرهنگی، آموزشی و جهادی عمل می‌کند و توانسته است اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت را افزایش دهد. مشارکت مردم در پروژه‌های محلی، برنامه‌های محرومیت‌زدایی و طرح‌های فرهنگی، سبب ارتقای سرمایه اجتماعی، تقویت انسجام قومی–مذهبی و کاهش تهدیدات اجتماعی شده است. همچنین، مردم‌محوری در سیاست‌های توسعه‌ای، با بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان، روحانیون و شوراهای محلی، موجب افزایش حس تعلق و امنیت درونی در جامعه محلی گردیده است. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که امنیت پایدار در جنوب شرق کشور تنها در پرتو پیوند میان توسعه مردمی، سرمایه فرهنگی و بسیج اجتماعی امکان‌پذیر است. تقویت نهادهای محلی، آموزش‌های فرهنگی و مهارتی، و حمایت از شبکه‌های داوطلبانه از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی برای نهادینه‌سازی این الگو به شمار می‌روند.
کلیدواژه ها
بسیج اجتماعی، مردم‌محوری، پیشرفت منطقه‌ای، امنیت پایدار، سیستان و بلوچستان، سرمایه اجتماعی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی