بررسی نقش زیر ساخت های ریلی در توسعه پایدار اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی و امنیتی جنوب شرق ایران (مطالعه موردی پروژه راه آهن بین المللی چابهار-زاهدان).
کد مقاله : 1124-PAYDARI (R2)
نویسندگان
مهدی بحری *1، رامین طلوع جوینده2
1کارشناسی ارشد، مدیریت اجرایی eMBA ، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء، هلدینگ تخصصی راه و شهرسازی، موسسه سازندگی نصر، مدیریت برنامه ریزی و کنترل پروژه، مشهد، ایران
21. دکتری تخصصی، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه آزاد سمنان، سمنان، ایران 2. دکتری تخصصی، مهندسی عمران-سازه ، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء، هلدینگ تخصصی راه و شهرسازی، موسسه سازندگی نصر، کارشناس وظیفه واحد برنامه ریزی و کنترل پروژه، مشهد، ایران
چکیده مقاله
جنوب شرق ایران، به‌ویژه استان سیستان و بلوچستان، با برخورداری از موقعیت جغرافیایی استراتژیک و ظرفیت‌های متنوع طبیعی، انسانی، کشاورزی، صنعتی، تجاری و منابع غنی اقتصادی، از مهم‌ترین مناطق هدف در مسیر توسعه متوازن و پایدار کشور به شمار می‌رود. این منطقه به دلیل همجواری با آب‌های آزاد دریای عمان، مجاورت با مرزهای بین‌المللی و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای تجاری جهانی، از جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های کلان اقتصادی و امنیتی ایران برخوردار است. با وجود این ظرفیت‌های گسترده، چالش‌های تاریخی کم‌توسعه‌گی، ضعف زیرساخت‌ها، محدودیت‌های ارتباطی و برخی تهدیدهای امنیتی، روند شکوفایی منطقه را با موانعی جدی مواجه ساخته است. در این میان، پروژه‌های زیربنایی نظیر راه‌آهن چابهار–زاهدان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین طرح‌های ملی، نقشی بنیادین در برون‌رفت از این وضعیت و تسهیل توسعه فراگیر ایفا می‌کنند. این مسیر ریلی که بخشی از کریدور حمل‌ونقل شمال–جنوب محسوب می‌شود، علاوه بر اتصال بندر راهبردی چابهار به بازارهای داخلی و کشورهای آسیای مرکزی و فرامنطقه‌ای، بستر لازم برای رونق مبادلات تجاری، ارتقای صنایع معدنی و کشاورزی، و توسعه پایدار فعالیت‌های اقتصادی را فراهم می‌سازد. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بهره‌گیری از داده‌های میدانی، منابع کتابخانه‌ای و آمارهای رسمی، به بررسی ابعاد مختلف اثرگذاری راه‌آهن چابهار–زاهدان بر توسعه منطقه‌ای پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که بهره‌برداری از این شریان استراتژیک می‌تواند ضمن افزایش شاخص‌های اقتصادی و رفاهی، زمینه‌ساز تثبیت جمعیت، ایجاد اشتغال پایدار، تقویت سرمایه اجتماعی و کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای شود. افزون بر این، این پروژه ظرفیت آن را دارد که با ارتقای سطح امنیت پایدار، همگرایی ملی را تقویت کرده و جنوب شرق ایران را به یکی از قطب‌های توسعه‌ای و ترانزیتی مهم در مقیاس ملی و بین‌المللی تبدیل کند.
کلیدواژه ها
راه‌آهن چابهار–زاهدان، توسعه منطقه‌ای، امنیت پایدار، استان سیستان و بلوچستان، ظرفیت‌های اقتصادی، حمل‌ونقل ریلی، جنوب شرق ایران
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی