| بسیج مردمی و توسعه دریا محور در مکران:الگویی راهبردی مبتنی بر مدل SOAR و مقایسه تطبیقی برای تحقق امنیت پایدار و پیشرفت همهجانبه |
| کد مقاله : 1082-PAYDARI (R3) |
| نویسندگان |
|
جواد معصومی *1، هادی مراد پیری دمق2 1مدیر پژوهش 2عضو هیئت علمی |
| چکیده مقاله |
| سواحل مکران در جنوبشرق ایران بهعنوان تنها دریچه کشور به اقیانوس هند، واجد ظرفیتهای ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک کمنظیری برای ایفای نقش در معادلات منطقهای و جهانی است. با این حال، ضعف زیرساختهای پسکرانهای، پراکندگی نهادی و غفلت از ظرفیتهای اجتماعی و بومی موجب شده است این منطقه تاکنون به جایگاه واقعی خود دست نیابد. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک الگوی بومی–چندبخشی توسعه دریامحور، از مدل SOAR (قوتها، فرصتها، آرمانها و نتایج) و روش تحلیل مقایسهای تطبیقی با سه مطالعه موردی (گوادر در پاکستان، هامبانتوتا در سریلانکا و دبی در امارات) بهره گرفته است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و راهبردی بوده و دادهها از اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران، بیانیه گام دوم انقلاب، مصوبات هیئت وزیران، توافقنامههای ایران–هند ۲۰۲۴ و ایران–روسیه ۲۰۲۵)، گزارشهای رسمی سازمانهای بینالمللی UNCTAD، بانک جهانی و مقالات علمی نمایه شده در پایگاههای ISI و Scopus طی سالهای ۲۰۲۳–۲۰۲۵ گردآوری شدهاند. یافتهها نشان میدهد که توسعه مکران زمانی به نتایج پایدار خواهد رسید که سه محور اساسی در مرکز راهبرد قرار گیرند: نهادسازی یکپارچه برای حکمرانی ساحلی، توانمندسازی جوامع محلی در زنجیرههای شیلات، انرژی و تجارت آبی، و پیوند کامل زیرساختهای بندری با شبکه حملونقل ملی و منطقهای. مقایسه تطبیقی بیانگر آن است که برخلاف الگوهای متکی به سرمایهگذاری خارجی یکجانبه در گوادر و هامبانتوتا یا تمرکز صرف بر کارکرد تجاری در دبی، الگوی پیشنهادی ایران بر ترکیب توسعه اقتصادی و امنیت پایدار با مشارکت اجتماعی استوار است. نوآوری پژوهش در ارائه یک مدل یکپارچه توسعه–امنیت برای مکران است که همزمان ابعاد اقتصادی، نهادی، اجتماعی و زیستمحیطی را پوشش میدهد. این مدل نهتنها قابلیت اجرا در مکران را دارد، بلکه میتواند بهعنوان چارچوبی تعمیمپذیر برای سایر سواحل راهبردی کشور نیز مورداستفاده سیاستگذاران قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| مکران، توسعه دریا محور، امنیت پایدار، بازدارندگی ترکیبی، مدل SOAR، تحلیل تطبیقی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
