| نقش کارکردهای توسعهای بسیج در تقویت پدافند داخلی: یک مدل برای منطقه جنوب شرق ایران |
| کد مقاله : 1064-PAYDARI (R1) |
| نویسندگان |
|
اسماعیل سورانی *1، حسین شکوهی2 1دانشجوی دکتری دانشگاه عالی دفاع ملی 2هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی |
| چکیده مقاله |
| امنیت پایدار در مناطق مرزی و آسیبپذیر صرفاً محصول قدرت نظامی نیست، بلکه عمیقاً با توسعه انسانی، سرمایه اجتماعی و مشارکت مردمی پیوند خورده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس تحلیل اسنادی، نقش کارکردهای توسعهای بسیج را در تقویت پدافند داخلی در جنوب شرق ایران بررسی میکند. چارچوب نظری تحقیق با اتکا بر مقایسه انتقادی نظریههای گالولا (مردممحوری)، کلیکالن (نگاه شبکهای)، پترائوس و آموس (همافزایی نظامی ـ غیرنظامی) و برنامه توسعه انسانی سازمان ملل (امنیت انسانی) طراحی شده و بر این اساس، یک مدل بومی متناسب با شرایط اجتماعی ـ سیاسی منطقه جنوب شرق ارائه گردید. پرسش اصلی پژوهش آن است که اقدامات توسعهای بسیج چگونه در چارچوب این مدل میتوانند پدافند داخلی را در منطقه جنوب شرق ایران ارتقا بخشند. یافتهها نشان میدهد برنامههای اقتصادی بسیج با کاهش محرومیتها و افزایش رضایت عمومی، اقدامات اجتماعی و فرهنگی با تقویت اعتماد و انسجام اجتماعی، و ترکیب اقدامات امنیتی ـ توسعهای با محدود کردن توان جذب گروههای معارض، نقش مستقیم در افزایش امنیت پایدار دارند. افزون بر این، بسیج بهعنوان پل ارتباطی میان جامعه محلی و نهادهای حکمرانی عمل کرده و موجب ارتقای تابآوری اجتماعی شده است؛ بعدی که وجه متمایز مدل بومی ایران نسبت به نظریات بینالمللی محسوب میشود. نتیجهگیری پژوهش نشان میدهد که این مدل ترکیبی بومی با تکیه بر توسعه انسانی و حکمرانی مشارکتی، الگویی کارآمد برای پیوند میان امنیت و توسعه است. این مدل نهتنها در تثبیت جنوب شرق ایران اهمیت دارد، بلکه میتواند در سطح بینالمللی نیز به غنای نظریههای ضدشورشی و راهبردهای مبتنی بر جامعهمحوری بیفزاید. |
| کلیدواژه ها |
| پدافند داخلی، بسیج، اقدامات توسعهای، سرمایه اجتماعی، جنوب شرق ایران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
