| آیندهنگاری ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی جنوب شرق ایران با رویکرد امنیت پایدار |
| کد مقاله : 1055-PAYDARI (R1) |
| نویسندگان |
|
سید ارسلان حبیبی *، مرتضی پورجعفری استاد |
| چکیده مقاله |
| جنوب شرق ایران به دلیل موقعیت ویژه ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی خود، یکی از مهمترین کانونهای راهبردی کشور در حوزههای امنیتی، اقتصادی و دفاعی به شمار میآید. این منطقه به واسطه قرار گرفتن در پیوندگاه مرزهای شرقی با افغانستان و پاکستان و دسترسی به سواحل مکران در دریای عمان، همواره جایگاهی تعیینکننده در معادلات امنیت ملی و ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران داشته است. این منطقه نهتنها به عنوان سپر راهبردی کشور در برابر تهدیدات شرقی عمل میکند، بلکه به دلیل اتصال به مسیرهای ترانزیتی بینالمللی، ظرفیت بالایی برای ایفای نقش در تعاملات اقتصادی و سیاسی منطقهای دارد. مطالعات پیشین نشان دادهاند که تحولات امنیتی و سیاسی پیرامون این حوزه، بهویژه تغییرات ژئوپلیتیکی در افغانستان، پاکستان و حوزه اقیانوس هند، تأثیر مستقیمی بر شکلگیری فرصتها و چالشهای پیشروی جمهوری اسلامی ایران دارد. پژوهش حاضر با رویکرد آیندهنگاری، به بررسی پیشرانهای کلیدی و تهدیدات مؤثر بر امنیت پایدار جنوب شرق پرداخته و جایگاه این منطقه را در اسناد بالادستی و راهبردهای دفاع ملی تبیین میکند. همچنین، با تحلیل تحولات ژئوپلیتیکی پیرامونی (افغانستان، پاکستان و اقیانوس هند)، فرصتها و چالشهای پیشروی جمهوری اسلامی ایران شناسایی شده و نقش بازیگران منطقهای و فرامنطقهای در معادلات امنیتی این حوزه ارزیابی میگردد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تحقق امنیت پایدار در جنوب شرق، مستلزم بهرهگیری همزمان از ظرفیتهای بومی، توسعه متوازن اقتصادی، تقویت زیرساختهای دفاعی، و تعامل فعال با کشورهای همسایه و قدرتهای نوظهور است. در پایان، سناریوهای محتمل آینده و نقشه راه پیشنهادی برای سیاستگذاران ارائه شده است که میتواند مبنای برنامهریزیهای ملی و منطقهای قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| جنوب شرق ایران، ژئوپلیتیک، ژئواستراتژی، امنیت پایدار، مکران، آیندهنگاری، توسعه منطقهای |
| وضعیت: پذیرفته شده |
