| موانع تاریخی توسعه دریامحور در خلیج فارس و دریای مکران: از استعمار تا امروز |
| کد مقاله : 1054-PAYDARI (R5) |
| نویسندگان |
|
ولی اله یزدانی *1، احمد نظارتی زاده2 1گروه تاریخ دانشگاه اصفهان 2استادیارگروه معارف دانشگاه علوم اسلامی شهیدمحلاتی |
| چکیده مقاله |
| خلیجفارس و دریای مکران همواره بهدلیل جایگاه راهبردی در کانون ارتباطی شرق و غرب و برخورداری از ذخایر عظیم هیدروکربنی، عرصه رقابتهای ژئوپلیتیک قدرتهای جهانی بودهاند. مقاله حاضر با عنوان «موانع تاریخی توسعه دریامحور در خلیجفارس و دریای مکران: از استعمار تا امروز» با روشی تاریخی-تحلیلی و با اتکا به چارچوب نظریه «قدرت دریایی» آلفرد ماهان، به واکاوی عوامل بازدارنده توسعه دریامحور در جنوب ایران میپردازد. یافتهها نشان میدهد که با وجود مزیتهای ژئوپلیتیک، منابع اقتصادی غنی و پیشینه درخشان دریانوردی، این منطقه در مسیر توسعه دریامحور با چالشهای ساختاری مواجه بوده است. در این راستا، مداخلات استعماری بریتانیا در دورههای قاجار و پهلوی شامل تضعیف عمدی نیروی دریایی ایران، ایجاد قحطیهای ساختگی، اخذ امتیازات ناعادلانه و تحریف نامهای جغرافیایی (مانند جایگزینی «دریای عمان» بهجای «دریای مکران») نقش محوری در تضعیف حاکمیت ملی و منحرفسازی مسیر توسعه مبتنی بر دریا ایفا کردهاند. پس از خروج بریتانیا، این الگو با حضور نظامی و سیاسی قدرتهای فرامنطقهای بهویژه ایالاتمتحده در قالب استقرار پایگاههای نظامی، اعمال تحریمها و دامنزدن به اختلافات منطقهای تداوم یافته است. در کنار عوامل خارجی، موانع داخلی از جمله ضعف نظام حکمرانی، کمبود سرمایهگذاری پایدار، سیاستگذاریهای خشکیمحور و افول فرهنگ دریانوردی نیز بر شدت آن افزودهاند. پژوهش استنتاج میکند که تحقق توسعه پایدار دریامحور در گرو تلفیق هوشمندانه ظرفیتهای تاریخی و ژئوپلیتیک با راهبردهای عملی شامل تقویت نیروی دریایی، دیپلماسی فعال منطقهای، توسعه زیرساختهای بندری و گردشگری دریایی و نوسازی فرهنگ دریامحور ملی است. چنین تحولی میتواند موانع دیرپا را به فرصتهایی برای کسب قدرت دریایی ملی تبدیل نماید. |
| کلیدواژه ها |
| توسعه دریامحور، خلیج فارس، دریای مکران، استعمار انگلیس، موانع تاریخی، قدرت دریایی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
