راهبردهای دفاعی-امنیتی جمهوری اسلامی ایران در قبال افغانستان و تأثیر آن بر توسعه پایدار جنوبشرق ایران
کد مقاله : 1036-PAYDARI (R2)
نویسندگان
اسلام رجائی فر *1، علی حکیمی2
1ارتش جمهوری اسلامی ایران
2ارتش جمهوری اسلامی
چکیده مقاله
در سال‌های اخیر، افغانستان به کانونی از تهدیدات امنیتی برای منطقه تبدیل شده است. منطقه جنوبشرق که دارای مرز زمینی با کشورهای افغانستان و پاکستان است، همواره شاهد تنش و درگیری است که متأثر از عواملی مانند اختلافات مرزی با کشور افغانستان، نبود تمایل و اشرافیت کافی و لازم در کنترل مرزها ، فعالیت گروه های سلفی، قاچاق مواد مخدر، سلاح، انسان و ... می‌باشد. در وضعیت حال حاضر که برخی تهدیدات نظامی و امنیتی، متوجه منطقه جنوب شرق کشور گردیده است، این منطقه از اهمیت فزاینده ای برخوردار شده است. اشتراکات طولانی مرزی و فرهنگی، امنیت افغانستان را به عاملی کلیدی در امنیت ملی ایران و به‌طور خاص در سرنوشت توسعه پایدار منطقه جنوبشرق جمهوری اسلامی ایران تبدیل کرده است. با توجه به تهدیدات مرزی فزاینده از جمله تروریسم و قاچاق مواد مخدر، این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به این پرسش می‌پردازد که «راهبردهای دفاعی-امنیتی ایران، به‌ویژه با بهره‌گیری از ظرفیت بی‌بدیل بسیج، چگونه می‌تواند همزمان به امنیت مرزی و توسعه پایدار در منطقه جنوبشرق بینجامد؟»
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که راهبرد ایران، با محوریت استفاده هوشمندانه از ظرفیت‌های مردمی و نهاد بسیج، بر 3 اصل؛1. تقویت زیرساخت‌های دفاعی2. توسعه همکاری‌های امنیتی با مقامات افغان3. دیپلماسی امنیتی برای اعتمادسازی با طوایف مرزی استوار است. در این میان، نقش بسیج به عنوان عاملی ریشه‌دار در پروژه‌های توسعه‌ای ، کاملاً برجسته و بی‌بدیل ارزیابی می‌شود.
دستاورد اساسی و محوری این راهبردها، ایجاد «امنیت پایدار» به عنوان پیش‌شرط ضروری توسعه است. ثبات امنیتی ایجادشده توسط این مدل، نه تنها ناامنی را کاهش داده، بلکه زمینه را برای جذب سرمایه‌گذاری، اجرای پروژه‌های زیربنایی و در نهایت تحقق اهداف همایش با موضوع «بسیج و توسعه پایدار جنوبشرق» فراهم ساخته است. این مقاله الگویی ارائه می‌دهد که در آن محرک توسعه، امنیت بوده و بسیج، محور وحدت این دو هدف والا است
کلیدواژه ها
راهبردهای دفاعی- امنیتی ایران، افغانستان، جنوب‌شرق، توسعه پایدار، تهدیدات فرامرزی، بسیج.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی